{"id":87,"date":"2026-02-27T19:01:37","date_gmt":"2026-02-27T19:01:37","guid":{"rendered":"https:\/\/szkolaroztoczanskiegodecia.pl\/?page_id=87"},"modified":"2026-02-27T19:14:30","modified_gmt":"2026-02-27T19:14:30","slug":"zadecie-chwyty-dzwieki","status":"publish","type":"page","link":"http:\/\/szkolaroztoczanskiegodecia.pl\/index.php\/gamy-i-melodie\/zadecie-chwyty-dzwieki\/","title":{"rendered":"Zad\u0119cie, chwyty, d\u017awi\u0119ki"},"content":{"rendered":"\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Zad\u0119cie to \u2013 w du\u017cym skr\u00f3cie \u2013 spos\u00f3b wydobywania d\u017awi\u0119k\u00f3w na instrumencie d\u0119tym. W przypadku instrument\u00f3w d\u0119tych blaszanych, d\u017awi\u0119ki wydobywa si\u0119 poprzez zbli\u017cenie do siebie warg i wdmuchiwanie w ustnik (metalowy element w kszta\u0142cie lejka) przez powsta\u0142\u0105 w ten spos\u00f3b szczelin\u0119 sta\u0142ego strumienia powietrza. Gdyby chcie\u0107 opisa\u0107 to w spos\u00f3b onomatopeiczny, nale\u017ca\u0142oby wypowiedzie\u0107 s\u0142owo \u201cpffffffff\u201d lub \u201cpffrrrrrr\u201d. Wa\u017cnym jest, \u017ceby powietrze pobierane by\u0142o do przepony (czyli g\u0142\u00f3wnego mi\u0119\u015bnia oddechowego) przez k\u0105ciki ust (nie przez nos!) w spos\u00f3b mo\u017cliwie swobodny, przy rozlu\u017anieniu postawy cia\u0142a, unikaj\u0105c wszelkich dodatkowych napi\u0119\u0107 zar\u00f3wno w aparacie oddechowym, jak i ca\u0142ym ciele. Dobrze, gdy pierwsze kroki stawia si\u0119 pod okiem do\u015bwiadczonego nauczyciela, \u017ceby na wczesnym etapie wyeliminowa\u0107 ewentualne wady, kt\u00f3re mog\u0105 przeszkadza\u0107 w p\u00f3\u017aniejszej nauce.&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">W pocz\u0105tkowym etapie mo\u017cna zacz\u0105\u0107 od \u0107wicze\u0144 na samym ustniku, kt\u00f3re pozwol\u0105 przyzwyczai\u0107 usta do tej troch\u0119 nienaturalnej pracy. Nie nale\u017cy jednak tego etapu zbytnio przed\u0142u\u017ca\u0107, bo dopiero gra na ca\u0142ym instrumencie pozwala z kolei wyczu\u0107 ilo\u015b\u0107 powietrza potrzebnego do wydobycia d\u017awi\u0119ku i us\u0142ysze\u0107 jego naturalne brzmienie.&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Zwi\u0119kszaj\u0105c napi\u0119cie ust, a zarazem zmniejszaj\u0105c szczelin\u0119 mi\u0119dzy wargami i przyspieszaj\u0105c strumie\u0144 wydmuchiwanego powietrza mo\u017cemy zmieni\u0107 wysoko\u015b\u0107 wydobywanego d\u017awi\u0119ku. Na ustniku zmiana ta nast\u0119puje w spos\u00f3b ci\u0105g\u0142y, mamy tu do czynienia ze strojem nie temperowanym, co oznacza, \u017ce mo\u017cna zagra\u0107 d\u017awi\u0119ki, kt\u00f3re znajduj\u0105 si\u0119 pomi\u0119dzy s\u0105siaduj\u0105cymi klawiszami fortepianu. W przypadku gry na instrumencie d\u0119tym zmiana ta nast\u0119puje w okre\u015blonych interwa\u0142ach, kt\u00f3rymi s\u0105 zazwyczaj kwarta, kwinta lub tercja.&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Wi\u0119kszo\u015b\u0107 instrument\u00f3w d\u0119tych ma trzy klapy, wentyle, t\u0142oki, kt\u00f3re pozwalaj\u0105 zmienia\u0107 wysoko\u015b\u0107 d\u017awi\u0119ku. T\u0142ok pierwszy obni\u017ca d\u017awi\u0119k o dwa p\u00f3\u0142tony, \u015brodkowy o jeden p\u00f3\u0142ton, trzeci o trzy p\u00f3\u0142tony.&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Kombinacja zmian napi\u0119cia ust i wciskania t\u0142ok\u00f3w w okre\u015blonych schematach pozwala na zagranie d\u017awi\u0119k\u00f3w w temperowanej (prawie) skali instrumentu. Warto wi\u0119c zapozna\u0107 si\u0119 z jej zapisem nutowym.&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">D\u017awi\u0119ki i chwyty \u2013 tabela d\u017awi\u0119k\u00f3w i chwyt\u00f3w przedstawia kolejne d\u017awi\u0119ku na instrumencie d\u0119tym wyposa\u017conym w trzy t\u0142oki. Od najni\u017cszego d\u017awi\u0119ku w skali, czyli Fis, uruchamianego przez wszystkie trzy t\u0142oki wci\u015bni\u0119te naraz, po d\u017awi\u0119k najwy\u017cszy, czyli G, do kt\u00f3rego wydobycia nie potrzeba wciska\u0107 \u017cadnego z t\u0142ok\u00f3w. Na pi\u0119ciolinii znajdziecie ma\u0142e ko\u0142a, kt\u00f3re symbolizuj\u0105 ca\u0142e nuty, podpisane zar\u00f3wno kombinacj\u0105 t\u0142ok\u00f3w jak i nazw\u0105 d\u017awi\u0119k\u00f3w. Warto si\u0119 do tej notacji przyzwyczaja\u0107, gdy\u017c b\u0119dziemy z niej korzysta\u0107 w podr\u0119czniku. Nauka nut trwa od kilku tygodni do kilku miesi\u0119cy, ale im wcze\u015bniej j\u0105 zaczniemy, tym \u0142atwiej b\u0119dzie j\u0105 przyswoi\u0107.<\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image size-large\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"1024\" height=\"725\" src=\"https:\/\/szkolaroztoczanskiegodecia.pl\/wp-content\/uploads\/2026\/02\/image-13-1024x725.png\" alt=\"\" class=\"wp-image-88\" srcset=\"http:\/\/szkolaroztoczanskiegodecia.pl\/wp-content\/uploads\/2026\/02\/image-13-1024x725.png 1024w, http:\/\/szkolaroztoczanskiegodecia.pl\/wp-content\/uploads\/2026\/02\/image-13-300x212.png 300w, http:\/\/szkolaroztoczanskiegodecia.pl\/wp-content\/uploads\/2026\/02\/image-13-768x544.png 768w, http:\/\/szkolaroztoczanskiegodecia.pl\/wp-content\/uploads\/2026\/02\/image-13.png 1263w\" sizes=\"auto, (max-width: 1024px) 100vw, 1024px\" \/><\/figure>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Zad\u0119cie to \u2013 w du\u017cym skr\u00f3cie \u2013 spos\u00f3b wydobywania d\u017awi\u0119k\u00f3w na instrumencie d\u0119tym. W przypadku instrument\u00f3w d\u0119tych blaszanych, d\u017awi\u0119ki wydobywa si\u0119 poprzez zbli\u017cenie do siebie warg i wdmuchiwanie w ustnik (metalowy element w kszta\u0142cie lejka) przez powsta\u0142\u0105 w ten spos\u00f3b szczelin\u0119 sta\u0142ego strumienia powietrza. Gdyby chcie\u0107 opisa\u0107 to w spos\u00f3b onomatopeiczny, nale\u017ca\u0142oby wypowiedzie\u0107 s\u0142owo \u201cpffffffff\u201d [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"parent":61,"menu_order":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","template":"pages","meta":{"footnotes":""},"class_list":["post-87","page","type-page","status-publish","hentry"],"_links":{"self":[{"href":"http:\/\/szkolaroztoczanskiegodecia.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/87","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"http:\/\/szkolaroztoczanskiegodecia.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/pages"}],"about":[{"href":"http:\/\/szkolaroztoczanskiegodecia.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/page"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/szkolaroztoczanskiegodecia.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/szkolaroztoczanskiegodecia.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=87"}],"version-history":[{"count":1,"href":"http:\/\/szkolaroztoczanskiegodecia.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/87\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":89,"href":"http:\/\/szkolaroztoczanskiegodecia.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/87\/revisions\/89"}],"up":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/szkolaroztoczanskiegodecia.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/61"}],"wp:attachment":[{"href":"http:\/\/szkolaroztoczanskiegodecia.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=87"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}